Szkolenie

pt. "Legionella pneumophila - sposoby rozprzestrzeniania się i zapobiegania zakażeniom wśród pacjentów i personelu"

12-05-2014 r.

Dnia 12 maja 2014 r. gabinet Pielęgniarki Epidemiologicznej, we współpracy z zespołem ds. zakażeń  zorganizował szkolenie pt. „Legionella pneumophila - sposoby rozprzestrzeniania się i zapobiegania zakazeniom wśród pacjentów i personelu”, na które zaproszono personel medyczny Szpitala i wszystkich zainteresowanych. Wykład przeprowadziła pani mikrobiolog mgr Barbara Podsadna. Spotkanie zorganizowane zostało w związku z nasilającym się problemem związanym z legionellą w całej Polsce. Po prezentacji odbyła się dyskusja merytoryczna, na której wymieniono spostrzeżenia w zakresie prewencji i monitoringu nowego problemu w zakresie chorób zakaźnych i zakażeń szpitalnych związanych z m.in legionellą .
Wykład ten jest początkiem cyklicznych szkoleń w zakresie legionellozy przewidzianych dla personelu Szpitala.

Kilka słów o legionelli

Czym jest legionella zwana chorobą legionistów?

Nazwa "Choroba Legionistów" nie jest związana ani z legionami rzymskimi, ani z Legionami Polskimi, ale z amerykańskimi weteranami wojennymi, którzy wlipcu 1976 r. zebrali się w Bellevue-Stratford Hotel  w Filadelfii na zjeździe amerykańskiej organizacji kombatanckiej American Legion. Już dwa dni od jej rozpoczęcia jeden z uczestników zachorował na ciężkie zapalenie płuc. Ogółem zachorowało 221 z czego 34 osoby zmarły (29 uczestników i 5 z obsługi hotelu). Dochodzenie przeprowadzone przez ośrodek CDC ( Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorobom) z  Atlanty ostatecznie 18 stycznia 1977 r. dowiodło, że to bakteria Legionella pneumophila jest odpowiedzialna za te zachorowania. Do rozwoju bakterii doszło w hotelowym systemie klimatyzacji.

Choroba legionistów jest niebezpieczną formą zapalenia płuc, bardzo często ze skutkiem śmiertelnym. Do kręgu osób najbardziej zagrożonych tą chorobą należą starsi i chorzy ludzie, oraz osoby z osłabionym systemem immunologicznym. Mężczyźni są bardziej narażeni niż kobiety, w szczególności mężczyźni w wieku powyżej 45 roku życia, palacze, alkoholicy oraz diabetycy. Infekcja Legionellą jest również przyczyną choroby o przebiegu podobnym do grypy, zwanej gorączką Pontiac. Ilość przypadków śmiertelnych spowodowanych Legionellą nie jest znana. Powodem tego jest fakt, że często, w przypadku osób starszych, zapalenie płuc uznawane jest jako “naturalna” przyczyna zgonu, bez prowadzenia dalszych badań. Szacunkowo, tylko w USA, umiera rocznie na tę chorobę 15 000 osób.

Przyczyny

Jako  podstawową przyczynę choroby uważa się bakterię Legionelli "Legionella pneumophila" . Za chorobotwórcze uważa się również  wiele innych podgrup Legionelli. Optymalne warunki wzrostu Legionelli przepadają na zakres temperatury od 30 do 37 °C, w zakresie temperatury od 40 do 45 °C ma miejsce stagnacja wzrostu, a gwarantowane obumieranie następuje dopiero w temperaturze powyżej 60 °C. Charakterystycznym dla Legionelli jest to,  że żyje ona i rozmnaża się w innych mikroorganizmach, np. w amebach. Dlatego biofilmy, występujące we wszystkich rurociągach wodnych oraz zbiornikach, w określonych  warunkach temperaturowych,  stwarzają optymalne warunki wzrostu dla Legionelli.

Obszary zagrożenia

Legionella  występuje powszechnie. Spotykamy ją w każdym naturalnym kąpielisku wodnym, w kałużach oraz w wilgotnej glebie, przy czym nie stanowi ona dla nas zagrożenia. Infekcja Legionellą następuje dopiero wtedy, gdy wdychane są do płuc małe, skażone nią kropelki wody (aerozole). Z uwagi na powyższe, można wymienić następujące obszary zagrożenia:

Prysznice w hotelach, szpitalach, w domach opieki dla osób starszych, basenach kąpielowych oraz w innych obiektach sportowych.  Jacuzzi i inne baseny kąpielowe  wyposażone w atrakcje z napowietrzaniem wody. Urządzenia wentylacyjne z nawilżaczem . Wieże chłodnicze. Wszystkie obszary, w których woda występuje w postaci aerozolu

Skuteczne zwalczanie Legionelli

Następujące środki i metody sprawdziły się jako ekonomiczne i skuteczne w prewencji oraz zwalczaniu Legionelli:

Właściwe projektowanie oraz dobór orurowania i armatury
Dobór właściwych materiałów  
Prawidłowa hydraulika (duże szybkości przepływu, brak tzw. „martwych odcinków”)
Unikanie obszarów ryzyka
Rezygnacja z równoległego łączenia podgrzewaczy
Rezygnacja z odzysku ciepła poprzez wstępne podgrzewacze

Kontrole prawidłowej eksploatacji

Regularne inspekcje oraz kontrola i czyszczenie podgrzewaczy
Regularne kontrole pod kątem skażenia Legionellą

Dezynfekcja dwutlenkiem chloru

Wysoka skuteczność dezynfekcji, niezależna od wartości pH 
Usuwanie biofilmu z system rurowego i dzięki temu ochrona przed reinfekcją Legionellą
Dłuższy okres remanencji niż w przypadku chloru
Mniejsze niebezpieczeństwo niż w przypadku chloru

Dezynfekcja ozonem

Silny środek dezynfekujący,  skutecznie usuwający
Rozpad do tlenu bez ubocznych produktów reakcji
Krótki półokres rozpadu w wodzie, stąd brak efektu remanencji
Dobry do zastosowań w wieżach chłodniczych i płuczkach powietrza

Pielęgniarka Epidemiologiczna